a

Facebook

Twitter

کلیه ی حقوق متعلق به گروه وکلای بازرگان.
است طراحی شده توسط میهن وب سایت

8:45 - 17:00

ساعات کاری : شنبه تا پنجشنبه

تماس برای مشاوره رایگان

09120253015; 021-45518

اینستاگرام

تلگرام

جستجو
فهرست
 

تغيير جنسيّت و مسأله بقاى ازدواج

خانه > خدمات کارگروه  > کارگروه خانواده  > وکالت تغییر جنسیت > تغيير جنسيّت و مسأله بقاى ازدواج

تغيير جنسيّت و مسأله بقاى ازدواج

تغيير جنسيّت و مسأله بقاى ازدواج – تکیف ازدواج افردای که تغییرجنسیت میدهند چیست؟ – تغيير جنسيّت در ازدواج

چنانچه يكى از زوجين يا هر دو، جنسيّت خود را تغيير دهند، ازدواج آن ها به چه صورت درمى آيد؟ آيا ازدواج همچنان به حال خود باقى است يا اين دو از يكديگر جدا مى شوند؟

در اين جا، صورت هايى متصوّر است، كه حكم هر يك بررسى مى شود:

صورت اوّل: اين كه فقط يكى از زوجين تغيير جنسيّت دهد; در اين حالت، ازدواج باطل است چون امكان بقاى ازدواج وجود ندارد و ازدواج مرد با مرد يا زن با زن از نظر فقه شيعه و قانون مدنى مشروع نيست. قانون مدنى ايران، به لزوم اختلاف جنس، در ازدواج اشاره دارد كه براى نمونه مى توان از مواد 1035، 1059، 1067، 1122 و 1124 ياد نمود. در ماده 1069 ق. م آمده است: «تعيين زن و شوهر به نحوى كه براى هيچ يك از طرفين درشخص طرف ديگرشبهه نباشد، شرط صحّت نكاح است».

تکیف ازدواج افردای که تغییر جنسیت میدهند چیست؟

در عمل، هنگامى كه سر دفتر بخواهد نكاحى را واقع و ثبت كند، براى احراز اختلاف جنس به شناسنامه طرفين رجوع مى كند و در صورتى كه شناسنامه حاكى از اين اختلاف باشد مى تواند عقد نكاح را جارى كند و آن را در دفتر رسمى ازدواح به ثبت برساند. البته ممكن است شناسنامه گوياى حقيقت نبوده و در واقع، عقد نكاح بين دو هم جنس بسته شده باشد. اين نكاح بى شك باطل است ولى براى ابطال سند نكاح و شناسنامه بايد به دادگاه رجوع كرد و دادگاه با ارجاع امر به كارشناس (پزشك)، اگر تشخيص دهد كه طرفين هم جنس هستند حكم به بطلان نكاح و ابطال سند آن و اصلاح شناسنامه مى نمايد.

مى توان فرض كرد كه يك نفر خنثى (دو جنسى) كه جنبه مردى يا زنى او غالب است با شخص ديگرى از جنس مخالف ازدواج كند ولى به مرور زمان در اثر تحولاتى كه در وضع جسمى او روى داده آثار تغيير جنسيت، بر فرض كه امكان داشته باشد، در او آشكار شود و بالاخره با يك عمل جراحى، تغيير جنسيّت تحقق يابد و بدين سان اختلاف جنس كه هنگام عقد نكاح وجود داشته از ميان برود. در اين صورت آيا ازدواجى كه صحيحاً بسته شده باطل مى شود يا نه؟ چون اختلاف جنس را هم هنگام عقد و هم در دوران زناشويى بايد شرط نكاح دانست و به عبارت ديگر، اختلاف جنس هم ابتدائاً و هم در ادامه شرط است، از اين رو، نكاح با تغيير جنسيّت باطل خواهد شد. البته اين دادگاه است كه بايد تغيير جنسيّت را بر اساس نظر كارشناس احراز و حكم به بطلان نكاح از تاريخ تحقق تغيير جنسيّت كند.

صورت دوّم: زوجين هر دو غير همزمان تغيير جنسيّت مى دهند (غير متقارنين): در اين حالت، همانند حالت سابق، ازدواج باطل است چون مجوز شرعى براى ابقاى ازدواج سابق وجود ندارد. به محض اين كه يكى از زوجين جنس خود را تغيير دهد، مثلاً جنس مرد به زن تبديل گردد، در حالت جديد هر دو هم جنس خواهند شد و ازدواج سابق از بين خواهد رفت. حال اگر زن نيز بعد از مدّتى تغيير جنسيّت دهد، علقه زوجيّت حاصل نمى شود بلكه نياز به اجراى خطبه عقد است.

صورت سوّم: زوجين هر دو، و در زمان واحد تغيير جنسيّت مى دهند (متقارنين): در صورتى كه زن و شوهر، همزمان جنسيّت خود را تغيير دهند، در اين كه آيا ازدواج سابق پابرجاست يا باطل شده است، دو احتمال وجود دارد:

احتمال اوّل: اين كه ازدواج سابق همچنان داراى دوام و بقا مى باشد. توضيح اين كه، حقيقت ازدواج، زوجيّت هر يك نسبت به ديگرى است و نه بيش تر. در اين صورت، تنها حالت و چگونگى آن در قبل و بعد از عمل جراحى تغيير كرده است. بنابراين، زوج فعلى، قبلاً زوجه بوده، و زوجه فعلى قبلاً زوج بوده كه در اين وضعيّت جديد، حقيقت ازدواج يعنى زوجيّت هر يك نسبت به ديگرى همچنان به حال خودش باقى است. نهايت آن كه، وظيفه هر يك متفاوت با سابق است. مرد فعلى (بعد از تغيير جنسيّت)، قبلاً وظايف يك زن (زوجه) را به عهده داشت و زن فعلى (بعد از تغيير جنسيّت)، قبلاً وظايف يك مرد (زوج) را عهده دار بود.

احتمال دوّم: اين كه ازدواج سابق دوام نداشته، و در وضعيّت جديد باطل گشته است; با اين بيان كه در ازدواج علاوه بر نسبتِ زوجيّت بين طرفين، چيزى ديگرى نيز لازم است و آن اين كه، اين مرد، زوج باشد براى زنى كه همسر اوست كه در اصطلاح منطق به آن «نسبت و اضافه غير متشابهة الاطراف» مى گويند يعنى بين دو چيز، فقط از يك طرف يك نسبت خاص وجود دارد كه از طرف ديگر آن نسبت وجود ندارد. مثلاً رابطه «پدرى» كه بين على و جواد وجود دارد يك جانبه است و آن اين كه على «پدرِ» جواد است; همچنين است رابطه «پسرى» كه منحصراً يك جانبه است.

در حالى كه رابطه «خواهرى» كه بين دو زن وجود دارد يا رابطه «برادرى» كه بين دو مرد وجود دارد، دو جانبه است كه در منطق به آن «نسبت يا رابطه متشابه الاطراف» مى گويند. با توجه به آنچه گذشت، رابطه بين زن و شوهر، از نوع «غير متشابهة الاطراف» است كه اين نسبت و رابطه، بعد از تغيير جنسيّت زوجين، از بين رفته است. بنابراين، عقد ازدواج سابق، باطل گشته و طرفين براى ادامه زندگى با يكديگر نياز به عقد ازدواج جديد دارند.

امام خمينى ـ در تحرير الوسيله – ابتدا احتمال دوّم را به صورت احتياط واجب مى پذيرند ولى در نهايت، احتمال اوّل را ترجيح مى دهند. وى مى گويد: «احتياط واجب آن است كه عقد ازدواج تجديد گردد و زن فعلى (كه قبلاً مرد بوده) با مرد ديگر ازدواج نكند مگر اين كه از همسر سابق خود با طلاق جداگردد و اگرچه بعيد نيست كه ازدواج سابق همچنان پابرجا باشد (و اين دو پس از تغيير جنسيّت نيز، زن و شوهر هستند); در حالى كه در نزد بعضى از فقهاى معاصر، ازدواج سابق از بين رفته است.

کلیه حقوق متعلق به گروه وکلای بازرگان می باشد.

Open chat
سلام
گروه وکلای بازرگان حلال مسائل حقوقی شماست.
اگر سوالی دارید بفرمایید؟
((همکاران ما شبانه روز به صورت آنلاین پاسخگوی شما عزیزان هستند)).