a

Facebook

Twitter

کلیه ی حقوق متعلق به گروه وکلای بازرگان.
است طراحی شده توسط میهن وب سایت

8:45 - 17:00

ساعات کاری : شنبه تا پنجشنبه

09120250912 - 09120213393

تماس برای مشاوره رایگان – 09121157109

اینستاگرام

تلگرام

جستجو
فهرست
 

مزارعه و مساقات

مزارعه و مساقات

مزارعه و مساقات

مزارعه و مساقات چیست؟
در این مقاله ابتدا به مزارعه شرایط و ارکان آن می پردازیم.

مزارعه چیست؟

مزارعه نوعی عقد است آن هم عقدی لازم که نمی توان آن را برهم زد و خلاف مواردش عمل کرد که به موجب آن یک شخصی زمینی را در اختیار طرف دیگری می گذارد که در آن زمین به زراعت بپردازد و محصول را بین خودشان تقسیم کنند.

شرایط عقد مزارعه چیست؟

در این عقد یکی از شرایط مهم و اساسی این است. مالک زمین و طرف مقابل باید که به کشت و زرع مشغول است باید به صورت درصدی مشخص شود.

مثال: نصف نصف / یا یک سوم / یا یک چهارم… مقصود این است که کامل و واضح مشخص شود. که هر طرف چه میزان از محصول و سود را میبرد در غیر این صورت شرایط این عقد جاری نشده است.

همچنین علاوه بر اینکه مال و سود مورد کشت بین طرفین تقسیم شود یکی از طرفین حتی علاوه بر سئد و مال مورد کشت میتواند خواهان چیز دیگری هم از طرف مقابل باشد که علاوه بر آن موارد به او بدهد.

حال شخصی که به الفرض زمین را میدهد می تواند بذر و ابزار کشاورزی هم تامین کند که در اینجا سهم متفاوت و توافقی بین آنها در عقد مشخص میشود و اگر هم نشده باشد طبق عرف مشخص میگردد.

نوع زراعت باید در عقد ذکر شود مگر اینکه شرایط منطقه ایی ایجاب به کشت یک نوع محصول خاص کند یا اینکه شخص طرف مقابل را مختار تلقی کرده باشند.

شرایط کلی زمین در عقد مزارعه چیست؟

در این عقد کسی که زمین را به دیگری برای انجام عمل کشاورزی می دهد حتما نیاز نیست که مالک آن زمین باشد.
و همین که حتی صاحب منفعت آن زمین باشد کفایت می کند یا اینکه به نحوی شخص ولایت کسی را برعهده داشته باشد. در کل اگر مالک نیست حق تصرف داشته باشد.
زمینی که برای کشت زرع در نظر گرفته شده است.باید برای آن نوع از محصول مناسب باشد اگرچه نیاز به اصلاح و سرازیری آب به آن زمین باشد
در این موضوع یک حق فسخ به شخص داده می شود:
اگر شخصی از اینکه زمین برای زراعت نیازمند به انجام عملیاتی مثل حفر چاه و… داشته باشد و شخص حین عقد در رابطه با این مورد بی خبر بوده باشد می تواند عقد را بر هم بزند
و همچنین هر کدام از طرفین چه مالک و چه کشاورز در صورتی دچار ضرر و ضیان گردند می توانند معامله را تحت عنوان خیار غبن برهم زنند – هرگاه زمین قابلیت خود را برای اینکه در آن زراعت شود از دست بدهد و دیگر این امکان وجود نداشته باشد که حتی آن زمین را احیا کنند عقد مزارعه خود به خود باطل می گردد.

غصب زمین چیست و حق فسخ آن:

هرگاه زمین مورد معامله در عقد مزارعه قبل از اینکه به شخص کشاوز تحویل داده شود توسط شخص سومی مصادره و غصب شود برای شخص کشاورز حق فسخ ایجاد اما اگر غصب بعد از تحویل به کشاوز باشد حق فسخ را از او خواهد گرفت، نکته مهم و حائز اهمیت در این عقد این است در اثر مرگ یکی از طرفین، عقد باطل نمی شود مگر اینکه مباشرت این دو شخص در عقد ذکر شده باشد.
در این صورت در اثر فوت یکی از طرفین عقد منفسخ می شود.
همانطور که قبلا هم گفته شد برای عقد مزارعه شخص حتما نباید مالک زمین باشد همین که از منافع هم مرتفع گردد کفایت می کند.
حال اگر شخصی از منافع زمین مرتفع باشد و فوت کند عقد مزارعه خود به خود منفسخ می گردد.


در چه صورتی عقد مزارعه باطل است؟

اگر ذکر شود تمام زراعت مال کشاورز است یا مال مالک زمین در این صورت عقد باطل است.

و حال اگر عقد به دلیلی باطل شود محصولی که به عمل آمده برای صاحب بذر است و هرکدام به میزان عمل انجام داده خود مستحق اجرت المثل خواهند بود که قبلا به صورت مفصل در رابطه با آن صحبت کردیم.

منافع کشاوز در عقد مزارعه؟

هر زمان عقدی بین شخص مالک و کشاورز منعقد گردید و شخص مالک با کشاورز همکاری لازم را نداشته باشد و از انجام تعهد خود سرپیچی کند حاکم به تقاضای کشاورز باید مالک زمین را به انجام تعهدات خود ملزم کند و اگر باز هم سرپیچی کرد کشاورز میتواند معامله را فسخ کند.

اگر مالک زمین زراعت نکند و مدت معین شده به اتمام برسد یا از فصل کاشت آن محصول بگذرد کشاورز مستحق دریافت اجرت المثل میباشد و همچنین اگر مالک زمین از محصول خوب نگهداری نکند و به لحاظ عرفی کم کاری او باعث شود که محصول کم شود یا از بین برود و ضرر به کشاورز برسد عامل به وجود آمدن چنین حالتی ملزم به پرداخت خسارت خواهد بود.

نکته مهم و حائز اهمیت این است که اگر در مدتی که ذکر شده در انتهای کار قبل از اینکه عقد باطل شود محصول هنوز برداشت نشده باشد محصول برای صاحب بذر است و شخص دیگر که طرف معامله است مستحق اجرت المثل میباشد و اگر باطل شدن عقد بعد از برداشت محصول باشد هر یک از طرفین به نسبتی که بینشان مقرر گردیده است سود بینشان تقسیم می شود.

حال مساقات چیست؟

نوعی معامله است که بین دو نفر انجام می گیرد که یکنفر صاحب درخت است با عامل در ازای تقسیم مال (ثمره درخت) واقع میشود ثمره می تواند میوه باشد یا گل یا…..

در مواردی که مساقات باطل شود یا فسخ گردد ثمره برای مالک درخت است و عامل از اجرت المثل بهره مند میگردد.

تمامی مقرراتی که در رابطه با عقد مزارعه ذکر کردیم در رابطه با عقد مساقات هم جاری است جز در موردی که در عقد مزارعه می توانستند به دیگری بدون اجازه مالک واگذار کنند یا با دیگری مباشرت کنند در مساقات اجازه انجام این اعمال طبق قانون داده نشده است.

<موسسه ثبتی حقوقی بازرگان این افتخار را دارد که در انجام کلیه امور (حقوقی-کیفری-خانواده) با شما عزیزان نهایت مساعدت را داشته باشد، همکاری با شما افتخار ماست>

گردآورنده: (مائده راد)

<در صورت نیاز به اخذ مشاوره با شماره 3671717-0939 تماس حاصل فرمایید>